|
|
ฉบับที่
38 พฤษภาคม 2533 นิรมล เมธีสุวกุล
|
 |
|
เบื่อร้อนกรุงเทพฯ เลยหนีไปนอนภาคเหนือ ปรากฏว่าภาคเหนือก็ร้อน หลบร้อนไปนอนสวน พ่อกับคนงานตอกไม้กันโป๊กเป๊กขึ้นโครงศาลา บอกว่าคงเสร็จทันปลายลมร้อนฤดูนี้ จากตัวศาลาไปทางทิศตะวันตกไม่กี่ก้าว ผืนดินเป็นหุบลึกลง มีลำน้ำเล็กๆ ไหลผ่านก้นหุบ ไกลออกไปเป็นที่นากว้าง ริมฟ้ามีภูเขาสีเทาทอดตัว เลือนอยู่ในหมอกแดดตอนกลางวัน หากเป็นคืนเดือนมืดจะเห็นแสงไฟวิบวับ จากพระตำหนักสมเด็จย่า อยู่กลางเทือกเขานั้น ตั้งแต่มีการตัดถนนใหม่ มีการสร้างพระตำหนัก มีข่าวว่าพม่าจะเปิดความสัมพันธ์กับต่างชาติมากขึ้น ที่ดินในเชียงรายก็แพงขึ้นมาก จากราคาไร่ละไม่กี่พันบาท พรวดไปเป็นไร่ละหมื่น แสน และล้าน บางไร่... หลายล้าน พูดถึงราคาที่ดินแล้วก็เบื่อ ตำรวจท้องที่เตือนว่า เวลาขับรถให้ระวัง เพราะราคาที่ดินแพง มีเศรษฐีใหม่ขายที่ถอยรถปิคอัพมาใช้ ซื้อรถมอเตอร์ไซค์ให้ลูกหลานมาก สถิติอุบัติเหตุบนท้องถนนของอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย เคยเกิดขึ้นเดือนละ 400 ราย ขณะนี้กลายเป็นเดือนละ 600 ราย นายอำเภอแม่สายบอกว่า สาเหตุที่จำนวนอุบัติเหตุมากขึ้น เพราะส่วนใหญ่ยังขับรถไม่คล่อง แต่ก็มีรถใช้กันมาก ฉันฟังแล้วไม่อยากเชื่อแต่ก็ต้องเชื่อ และที่สำคัญซึ่งเชื่อมานานแล้ว คือคนไทยเราตายเพราะอุบัติเหตุมากที่สุด เมื่อเทียบการตายจากสาเหตุต่างๆ ในรอบแต่ละปี จากเชียงราย เชียงใหม่ เข้าจังหวัดน่าน น่านเที่ยวนี้ตั้งใจว่าจะทำข่าวเกี่ยวกับโบราณสถาน เพราะมีเพื่อนผู้หวังดีโทรศัพท์มาบอกว่า วัดภูมินทร์ ขวัญใจของฉันกำลังจะพัง ความจริงวัดภูมินทร์ไม่ได้เป็นขวัญใจของฉันเพียงคนเดียว วันภูมินทร์เป็นวัดโบราณ อายุจะสี่ร้อยปีอยู่มะรอมมะร่อ มีภาพจิตรกรรมฝาผนังอันสวยงามมาก เป็นภาพสะท้อนความเป็นอยู่และชีวิตชาวเหนือในอดีตกาล ที่ชัดเจนและเปี่ยมไปด้วยกลิ่นอายพื้นบ้าน เมื่อนึกถึงภาพจิตรกรรมฝาผนังล้านนา ผู้คนก็จะคิดถึง ภาพฝาผนังวิหารลายคำ วัดพระสิงห์ ในตัวจังหวัดเชียงใหม่ ถัดจากนั้นก็เป็นวัดภูมินทร์ อ. เมือง และวัดหนองบัว อ.ท่าวังผา จ.น่าน วัดภูมินทร์มีเสาค้ำวิหารไว้สิบสองต้น ปรากฏว่าห้าต้นผุ จนต้องใช้นั่งร้านค้ำยันไว้เหมือนคนไข้อาการโคม่า ถามเจ้าอาวาสว่าทำไมไม่ซ่อม ท่านว่าเมื่อเป็นโบราณสถาน กรมศิลปากรต้องเป็นคนซ่อม มีหลายคณะมาดู บ้างก็มาวัด มาเสาะเสา มาคุ้ย บางทีก็มาเดินรอบๆ แล้วก็ไป ฉันถามหน่วยงานกรมศิลปากรว่าตกลงว่าไง ได้คำตอบว่ากำลังประมูลอยู่ พอประมูลได้ก็จะเริ่มทันที ซึ่งไม่ทราบว่าเมื่อไหร่ เท่าที่ฉันรู้ กรมศิลปากรได้กำหนดงบประมาณเอาไว้เรียบร้อยแล้วสองล้านกว่าบาท มากพอดู เสาในวัดภูมินทร์ผุจนปูนรอบเสาหลุดเป็นกระบิ มาครบปีพอดีในเดือนนี้ ความคืบหน้าก็ยังไม่มี กรมศิลปากรเขาไว้ลายความเป็นคนทำงานกับของโบราณดีจริง - จริง จากนั้นก็ตระเวนนอกเมืองที่อำเภอท่าวังผา แล้วไปปัว จากปัวไปเชียงกลาง ระหว่างทางมีวิหารและเจดีย์หลายแห่ง ทำท่าจะพังมิพังแหล่ มากมาย บางแห่งเป็นความรับผิดชอบของกรมศิลปากร ที่ทำตัวเป็นหมอผู้ดูแลคนไข้ไม่ทั่วถึง แต่บางแห่งเจ้าอาวาสก็เป็นเสียเอง เช่นที่วัดแห่งหนึ่งในอำเภอปัว มีวิหารรูปทรงสวยงามมาก สร้างอยู่หน้าผา มองลงไปเห็นชุมชนเมืองและแผ่นดินกว้าง ภูมิประเทศก็สวย ตัวโบราณสถานก็สวย แต่ได้ยินเจ้าอาวาสบอกว่าไม่ชอบ อยากสร้างใหม่ ให้เป็นโบสถ์สีจัดจ้าน ประดับกระจกหรูหรา เพราะท่านไม่ใช่คนไทลื้อ เลยอยากรื้อวิหารไทลื้อ ซึ่งสวยงามอย่างสมถะ เลยทิ้งไว้ ร้าว แตก หลุดที่ใดก็ละเลย บอกว่าอยากทำให้พังไปแล้วจะทำใหม่ ของเก่านี้จะรื้อเองก็รื้อไม่ได้ เพราะกรมศิลปากรขึ้นทะเบียนไว้ เดี๋ยวจะผิดกฎหมาย ปล่อยให้กาลเวลาช่วยรื้อ ท่านก็ช่วยด้วยการไม่ดูดำดูดี ปล่อยให้มีวัชพืชขึ้นรกเรื้อ นี่กำลังจะเอาปากกากวาดทางเดินลงนรกเสียแล้วก็ไม่รู้ บ้านเมืองเรานี้แปลก ไม่ค่อยสนับสนุนให้คนท้องถิ่นรู้จักท้องถิ่นกันเท่าไหร่ ระบบการศึกษานี่ละเป็นตัวดี ที่ทำให้คนขาดการเรียนรู้ท้องถิ่น ฉันเติบโตที่เชียงราย เรียนหนังสืออยู่นานปี น้อยหนึ่งก็ไม่เคยรู้ว่า เจดีย์เก่าแก่ที่อำเภอเชียงแสน ซึ่งนั่งรถผ่านไปมาเป็นร้อยครั้ง มีความหมายว่าอย่างไร เพิ่งรู้ไม่นานมานี้ว่า แม่น้ำสายเล็กๆ ที่ไหลผ่านหน้าบ้านนั้น ไหลไปบรรจบแม่น้ำโขง ทั้งที่รู้ตั้งนานแล้วว่า แม่น้ำไรน์ไหลผ่านประเทศใดบ้างในยุโรป!!! โบราณสถานพังยับไปแล้วไม่รู้เท่าไหร่ จึงเพิ่งทราบว่า ปากแม่น้ำกกที่ไหลลงแม่น้ำโขงนั้น มีตำนานเล่าว่า เคยมีเมืองโบราณเมืองหนึ่งชื่อสุวรรณโคมคำ อันเป็นเกาะปากแม่น้ำ ซึ่งล่มสลายไปเพราะถูกน้ำเซาะซัดพัง ความรู้จักท้องถิ่นย่อมทำให้คนรักท้องถิ่น รักบ้าน รักเมือง รักประเทศ ผู้ทรงความรู้ความคิด เรื่องเกี่ยวกับภูมิภาคของตนเองเกือบทั้งหมด ที่มีอยู่เวลานี้ ล้วนแต่ขวนขวายหาความรู้กันเอาเองทั้งสิ้น จะหวังพึ่งระบบการศึกษาเห็นจะยาก ทั้งที่ควรจะพึ่งพาได้ จากเมืองน่านเดินทางต่อ เป้าหมายคือ เขื่อนสิริกิติ์ จังหวัดพิษณุโลก ปีนี้น้ำในเขื่อนน้อยมาก จนคาดว่าวิกฤตการณ์ขาดน้ำ จะต้องตามมาอย่างแน่นอน หากปีนี้มีฝนตกน้อยกว่าปีที่แล้ว การขาดน้ำจะส่งผลต่อการทำนาในฤดูกาลหน้า เขื่อนจะต้องปั่นไฟฟ้าให้คนใช้ทั่วประเทศ รวมทั้งน้ำที่จะใช้ทำน้ำประปาทั้งภูมิภาค และนครหลวง ระหว่างทางเต็มไปด้วยไฟป่า ภูเขาเป็นลูกๆ ถูกเผาราบ เทือกเขาบางแห่งกลายเป็นขี้เถ้าทั้งเทือก การเผาป่ามีสองอย่าง ถ้าไม่เผาเพื่อทำลายวัชพืช ก็เผาเพื่อทำลายป่า ให้เป็นไร่ข้าวโพด ไร่มันสำปะหลัง ฉันว่าเป็นเรื่องที่เห็นแก่ตัวอย่างร้าย เขตภาคเหนือเป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร แม่น้ำบางสายไหลไปรวมกับแม่น้ำโขง บางสายไหลรวมเป็นแม่น้ำเจ้าพระยา การทำลายป่าเป็นสาเหตุสำคัญ ของภาวะขาดแคลนน้ำกินน้ำใช้ในบ้านเรา ทุกคนที่เรียนหนังสือตั้งแต่ชั้นต้นทราบว่า ความชุ่มชื้นของป่าเขา จะดึงเมฆอุ้มน้ำบนฟ้า ให้กลายเป็นฝน เมืองไทยขณะนี้จะหาผืนป่าชุ่มชื้น ไว้ดักเมฆสักผืน ก็เป็นยากเต็มที จากเหนือเบื่อยันกรุงเทพฯ เพราะเข้าถนนเอเซีย ตรงทางแยกบางปะอิน อยุธยา ก่อนเข้าสู่เมืองหลวง รถข่าวของเราก็เจอกับกลุ่มควันเผาหญ้า นาร้างข้างถนนจนมองอะไรไม่เห็น ต้องเปิดไฟหน้ารถ ทั้งที่ตะวันแผดแสงเปรี้ยง เห็นถนนอีกฟากหนึ่งมีอุบัติเหตุสองรายซ้อน เกิดขึ้นเพราะคนขับมองทางไม่เห็น ต้องชะลอความเร็วลง รถที่ตามมาเลยเสยท้ายเข้าให้เต็มรัก พอข้างหน้าเกิดเหตุ รถบรรทุกอีกคันหนึ่งที่ตามมาก็เลยจอดอีก รถบขส.ซึ่งไม่ทันเห็นเหตุข้างหน้า ก็ตามมาชนท้ายรถบรรทุกสิบล้อคันนั้น เต็มแรงอีกคู่หนึ่ง คนขับรถบขส.ซึ่งยืนหน้าหงิกอยู่ข้างรถบอกว่า เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นทุกปี แต่ไม่เคยมีใครช่วยเหลือแก้ไข พลางถามว่าเรื่องนี้ใครควรเป็นคนรับผิดชอบ ฉันยุส่งด้วยการชี้มือไปทางท้องนาควันคลุ้ง บอกว่าโน่น เจ้าของที่นาโน่นแน่ะ รถหวอตำรวจเปิดไฟฉุกเฉิบ วิบ-วับ มาแต่ไกล การจราจรติดขัดตั้งแต่ที่เกิดเหตุ ยาวไปอีกสามกิโลเมตร บางคันกลับรถออกไปทางอื่น ผู้โดยสารยืนกระจายตามร่มไม้ ไอค็อกแค็กเพราะควันไฟ ซึ่งตลบไปทั้งถนน มองอะไรไม่เกินสี่เมตร ฉันทิ้งภาพและเรื่องราวนั้นไว้เบื้องหลัง แทรกการจราจรจลาจลเข้ามาในเมืองหลวง กว่าจะถึงที่หมาย ไม่รู้จะเจอเรื่องให้เบื่ออีกกี่เรื่อง???
|
|
